Σύντροφοι? του August Strindberg

 

OI ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΕΛΕΙΩΣΑΝ

Οι «Σύντροφοι ?» είναι ίσως το μοναδικό έργο του Σουηδού που ο ίδιος δηλώνει σαν κωμωδία. Μια κωμωδία όμως που διατηρεί την ποίηση του Στρίντμπεργκ και προσεγγίζει και πάλι το αγαπημένο του θέμα της λυσσαλέας σύγκρουσης του αρσενικού με το θηλυκό πάντα χωρίς οριστικό νικητή και χωρίς οριστική και αμετάκλητη έκβαση.
Οι «Σύντροφοι?» γραμμένο το 1886 είναι το δεύτερο έργο μιας τριλογίας που άνοιξε με τον «Πατέρα» και έκλεισε με την «Μις Τζούλια»
Ο Αξελ και η Μπέρτα είναι ένα ερωτευμένο ζευγάρι ζωγράφων. Εκείνος πιο φτασμένος γίνεται ο μέντορας της Μπέρτα, που τώρα δοκιμάζει τις δυνάμεις και το ταλέντο της στο κόσμο των εικαστικών. Όλα αυτά γίνονται στην κατ΄ εξοχή καλλιτεχνική πρωτεύουσα του κόσμου, στο Παρίσι. Η ζωή τους κινείται ανάμεσα στην καθημερινότητα και στην υπέρβαση της δημιουργίας και της έμπνευσης, μέχρι που αναγγέλλεται ο διαγωνισμός της Ανώτερης ακαδημίας τεχνών και γραμμάτων για την ζωγραφική όπου καλούνται εκεί να επιβεβαιωθούν οι φιλοδοξίες των δημιουργών. Το ίδιο και της Μπέρτα. Γιατί ο Αξελ έχει λάβει μέρος τα προηγούμενα χρόνια και έχει κερδίσει το μέγα βραβείο, καθιερώνοντας έτσι την αξία του στα καλλιτεχνικά πράγματα του Παρισιού. Η Μπέρτα όμως όχι. Όχι ακόμα. Επηρεάζει μετά από πίεση τον Αξελ να καταθέσουν και οι δύο έργα στον διαγωνισμό. Και για να το πάει και ένα βήμα παραπέρα προτείνει να βάλουν την υπογραφή τους ο ένας κάτω από τον πίνακα που φιλοτέχνησε ο άλλος. Ο προτεστάντης Αξελ αρνείται αλλά η γυναίκα του βγάζει στη φορά όλα τα όπλα που διαθέτει. Θεμιτά και αθέμιτα. Ελιγμοί, ερωτική πρόκληση, τρυφερότητα , λαγνεία, τσαχπινιά και σκέρτσα, απάτες και δόλος, όλα είναι παρόντα για να δαγκώσει ο Αξελ-Αδάμ τον απαγορευμένο καρπό, που του προσφέρει η Μπέρτα-Εύα. Πλησιάζουμε λοιπόν όλο και πιο κοντά στην αρχέτυπη λυσσαλέα σύγκρουση και καταστροφή.
Ποιος κερδίζει στο τέλος δεν έχει σημασία. Σημασία έχει ότι η γη της επαγγελίας χάνεται και οι δύο ήρωες εξορίζονται. Στον λυσσαλέο αγώνα της Μπέρτας και του Αξελ όλα δοκιμάζονται. Όχι μόνο η ικανότητα και η δύναμη αλλά και η ηθική του αγώνα, Και είναι ένας αγώνας αέναος, που έρχεται από τα βάθη της ανθρώπινης ιστορίας και θα συνεχίζεται στο διηνεκές.

ΟΙ ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ Θα παιχθούν και πάλι για 15 παραστάσεις τον Οκτώβριο
Κάθε Παρασκευη και Σαββατο στις 9.00 μμ
Πρεμιέρα 1 Οκτωβρίου 2016

Μετάφραση- Σκηνοθεσία Νίκος Καμτσής
Σκηνικό και κοστούμια Μίκα Πανάγου
μουσική - τραγούδια Χρηστος Ξενάκης
Φωτισμοί Νίκος Καμτσής-Νικολάι Καμίσεβ (Κρ.Θέατ. Σόφιας)
Έντυπα Αφίσα TOPOS ARTE
Βοηθός Σκηνοθέτη-Eπιμέλεια ύλης προγράμματος Hρώ Μητρούτσικου
Βοηθοί Σκηνογράφου-ενδυματολόγου Νεφέλη Στείρου, Γεωργία Καρατζά
Παίζουν
ΕΙΡΗΝΗ ΜΠΑΛΤΑ, ΑΓΗΣΙΛΑΟΣ ΑΛΕΞΙΟΥ, ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΣΤΕΡΓΙΟΣ, ΑΝΤΑ ΚΟΥΓΙΑ, ΜΥΡΣΙΝΗ ΜΟΡΕΛΛΙ, ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΑΚΗΣ,ΜΑΡΚΕΛΛΑ ΣΤΑΜΟΥ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΧΑΡΑΛΑΜΠΙΔΟΥ.
ΟΙ ΣΥΝΤΡΟΦΟΙ Θα παιχθούν και πάλι για 15 παραστάσεις τον Οκτώβριο
Κάθε Παρασκευη και Σαββατο στις 9.00 μμ
Πρεμιέρα 1 Οκτωβρίου 2016

Το βασανιστικό ερώτημα του Άμλετ «να ζει κάνεις η να μην ζει», επανατοποθετείται ελαφρώς αλλαγμένο. «να φαγωθεί κάνεις η να μην φαγωθεί». Το ερώτημα αναλαμβάνει να το θέσει εκ νέου ο Στρίντμπεργκ. Ο ποιητής του λυσσαλέου αγώνα ανάμεσα στους δύο πόλους της ζωής. Του άνδρα και της γυναίκας. Ενός αγώνα, σαδιστικού, μαζοχιστικού, μοιραίου όμως και αναπόδραστου. Από την μία ο άντρας μέγας κατασκευαστής. Κατασκευάζει ένα οικοδόμημα από λόγους και επιχειρήματα, που τα υποστηρίζει και περιχαρακώνει με νόμους και θεσμούς. Ορίζει τον κόσμο και την λειτουργία του, τον δομεί μέσα από την γλώσσα και του δίνει ταυτότητα και υπόσταση. Αυτή και όχι άλλη. Και από την άλλη η γυναίκα που ο κόσμος της αρχίζει και τελειώνει στο σώμα και στα είδωλα του. Φυσικά. Γιατί μέσα από αυτό επιβεβαιώνεται και μέσα από αυτό αναδημιουργείται και επαναλαμβάνεται. Με αυτό το όπλο μπαίνει στον πόλεμο. Και αποδεικνύεται ανίκητο. Η ζεστασιά και η ασφάλεια του κόλπου, είναι ασφαλές και αναμφισβήτητο καταφύγιο. Στην ασφάλεια και στην γαλήνη της ενδομήτριας ζωής μας καλεί η γυναικά, η μάνα, η γη (Πατέρας). Ένα καταφύγιο που δεν προϋποθέτει το αντίπαλο "αρσενικό" και άρα αυτό απογυμνωμένο από την λογική, δεν έχει άλλη διέξοδο από την τρέλα. Τα ερείπια του οικοδομήματος του δεν είναι ικανά να κρύψουν την γύμνια του και να τον προφυλάξουν. Ο Πατέρας και η μητέρα στον «Πατέρα», η Μις Τζούλια και ο υπηρέτης Ζαν, Ο στρατηγός Εντγκαρ και η γυναίκα του Αλις, είναι ζευγάρια αυτού του δίπολου που βρίσκονται αέναα σε έναν θανάσιμο χορό που συνεχίζεται και θα συνεχίζεται από γενιά σε γενιά. Τον ίδιο χορό χορεύουν ο ζωγράφος Αξελ Αλμπεργκ και η σύζυγος του Μπέρτα. Οι σύντροφοι ?. Το ερωτηματικό το βάζει ο Στριντμπεργκ να μας κλείνει το μάτι σαρδόνια και ειρωνικά και να υποσκάπτει το υπεδάφος. Ότι και αν υπάρχει στην επιφάνεια συγκλονίζεται και η τελική κατεδάφιση προαναγγέλλεται από τις πρώτες ατάκες και τελικά συμβαίνει. Δεν είναι η τελική έκβαση που Κάνει εντύπωση. Αυτή την ξέρουμε από την αρχή. Δεν είναι το saspens. Είναι οι τεχνικές των αντιπάλων. Είναι ότι η καταστροφή συμβαίνει και στηρίζεται πάνω στη δημιουργία. Γι΄ αυτό ο Στρίντμπεργκ είναι σύγχρονος και αξεπέραστος και πολυπαιγμένος. Οι «Σύντροφοι» λοιπόν έχουν μια ειδοποιό διαφορά και καινοτομία από άλλα έργα του. Η λυσσαλέα σύγκρουση γίνεται με αφορμή την καλλιτεχνική δημιουργία και την πατρότητα ενός έργου τέχνης. Δεν είναι η κόρη που διεκδικούν και συγκρούονται το αρσενικό και θηλυκό (Πατέρας), αλλά ένας πίνακας ζωγραφικής. Υπάρχει μια συγγένεια έτσι με τους «Δανειστές» αλλά και αυτή χαλάει διότι ο Στρίντμπεργκ επιμένει πως οι «Σύντροφοι?» (με το ερωτηματικό τους) είναι κωμωδία. Και δεν έχει και άδικο. Πράγματι τα γκροτέσκα πρόσωπα που εμφανίζονται και πλαισιώνουν τον Αξελ Αλμπεργκ και την γυναίκα του την φιλόδοξη Μπέρτα συνθέτουν ένα εξπρεσιονίστικο χορό που αντιστικτικά κινείται γύρω από το ζεύγος και ρίχνει το απαραίτητο λάδι στη φωτιά τους, που δεν θέλει και πολύ για πυρπολήσει το σύμπαν. Ο δομημένος και θεσμοθετημένος κόσμος του φτασμένου καλλιτέχνη Αξελ αποδομείται και κατεδαφίζεται από την Μπέρτα και τον χορό των φίλων τους (όλοι Σκανδιναβοί κανένας Γάλλος η έστω Ευρωπαίος, αν και βρισκόμαστε στο Παρίσι). Σε ένα κενό χρόνου και χώρου (ο αγώνας συμβαίνει στην ξένη) ο Αξελ για μια στιγμή, δέχεται να κάνει το παράδοξο. Δέχεται να ξεσφίξει την αυστηρή, σφιχτή, προτεσταντική γραβάτα του. Δέχεται ότι η λογική μπορεί να μην ισχύει για λίγο, μπορεί το «ορθό» (political correct) να κάνει τα στραβά μάτια για μία και μοναδική στιγμή και δέχεται αυτός και η συντρόφισσα του η Μπέρτα, να ζωγραφίσουν από ένα πίνακα ο καθένας πάνω στο ίδιο θέμα (ουδέν μεμπτό ) και να το καταθέσουν στο ετήσιο διαγωνισμό της Ανώτερης Ακαδημίας Τεχνών και Γραμμάτων προς κρίση και βράβευση (επίσης ουδέν μεμπτό). Και τότε πιο είναι το παράδοξο? Ότι δέχεται να βάλει ο καθένας την υπογραφή του, στον πίνακα του άλλου. Ο ευθύς και νόμιμοφρων Αξελ υποκύπτει στην αδηφάγο φιλοδοξία της γυναίκας και στην μαγνητική δύναμη του απαγορευμένου καρπού. Στον αγώνα που ξετυλίγεται μπροστά μας- άλλες φορές δραματικός και άλλες φορές γκροτέσκος και γελοίος, αλλά πάντα ενδιαφέρον- επιστρατεύονται όλες οι στρατηγικές: Έλξη, προσποιήσεις, προκλήσεις, όλα τα τερτίπια του σεξ, οι ελιγμοί και τακτικές άμυνας και επίθεσης, απάτες, ψέματα, δόλος, η ηδονή και η μέθη της καταστροφής και της αυτοκαταστροφής. Πλησιάζουμε έτσι την φύση του κακού και την μοιραία σύγκρουση του με το καλό. Ο αλληλοσπαραγμός των φύλων είναι μια πρωτόγονη τελετή. Είναι ένας φυσικός νόμος. Μέσα από μια τέτοια σκοπιά η γυναίκα έχει μια αλλόκοτη και αντιφατική γοητεία και ασκεί μια κολασμένα μαγνητική έλξη. Ο Στρίντμπεργκ ο θεατράνθρωπος, ο Στρίντμπεργκ ο ποιητής, είναι ο ειδικότερος όλων να καταπιαστεί με κάτι τέτοιο. Έκτος από την ευαισθησία και το ταλέντο έχει και τρεις αποτυχημένους γάμους στο ενεργητικό του. Η παγκόσμια κριτική τον είπε μισογύνη. Ο ίδιος δεν το αρνιόταν έλεγε μάλιστα ότι «...ο μισογυνισμός είναι η άλλη όψη της έλξης που νιώθω για την γυναίκα. Μιας έλξης έντρομης» .

Νίκος Θ.Καμτσής

The "Comrades", is maybe the only play that even himself the Swedish play writer states it as Comedy. A comedy that sustains Strindberg's poesy and again addresses his favorite theme of the fierce conflict of Male and Female always without a final winner and without a final and irreversible outcome.
Axel and Berta are a couple of two painters in love. He is an Artist of Repute and her mentor. Berta is now trying out her strengths and talent in the world of the Conjectural Arts. And all this is taking place in the "par-excellence" Artistic capital of the world, Paris. Their life spans from everyday routine to transgression of creativity and inspiration, until the Competition of the Academy of the Arts and Literal Studies for painting is announced. There, the aspirations of all the artists, including Berta, is established. Axel has participated in the past and has already been honored with the Great award, establishing in this way his place in Europe's Artist field. But not Berta. Not yet. She persuades Axel to both submit a painting. And to take it to the next level, she suggests that they each put their signature on the others painting. Axel, being a protestant, refuses but his wife sets out all her weapons to persuade him.. Legitimate and illegitimate. Erotic maneuvers, provocation, tenderness, lust, sauciness and flirtation, deceit and deception.
All are there for Axel-Adam to take the bate, the forbidden fruit that Berta-Eva is offering. So, we are approaching fast and up-close the archetypal fierce conflict and destruction. Who wins in the end is of no importance. What is important , is that promised Land is lost and the two heroes are evicted. But there is another interesting point that makes the play so multileveled. There is what Brecht said in the preface of Jungle of the Cities, "Do not focus on the reasons for the actions, but rather on the conflict itself. "In observing this battle, concern yourself with the human element, evaluate that antagonists's fighting spirit impartially and concentrate your interest on the showdown." In the fierce battle of Berta and Axel all is tested. Not only the ability and the power but also the morality of the fight. And it is a never-ending battle that derives from the depths of history and will go on to infinity. And that is why it concerns us. Around the couple a chorus of characters is moving sparking the menace, the fierceness and the fanatism of the gladiators. A grotesque, comical chorus of ghosts.
Men and women supporting the one or the other side, cannibal dancing around the fire it has nurtured, feeding it as much as possible to view the results. Feeding through the catastrophe like Nero over the flames of Rome, and taking delight in the lethal battle of the sexes.

Translation- Direction Nikolas Kamtsis
Stage & Costume Design Mika Panagou
Original Music Score & Songs Christos Xenakis
Lighting Design Nikolas Kamtsis-Nikolai Kamichev
Assistand to the director-Dramaturg Iro Mitroutsikou
Printed Matterials TOPOS ARTE
Assistants to stage & costume designer Nefeli Steirou, Giorgia Karatza
Cast IRINI BALTA, AGISILAOS ALEXIOU, ANTA KOUGIA, NIKOS KARASTERGIOS, MIRSINI MORELLI, ANDREAS PAPAGIANNAKIS, MARKELLA STAMOY, ALEXANDRA CHARALAMPIDOU.
We will perform for 15 only performances again in October 2016.
Every Friday & Saturday at 9.00 pm
Opening October 1st at TOPOS ALLOU theater.

Comments are closed.